|
A) MALZEMELER
1- KAGIT:Gözü
yorduğu ve yapılan tezbihi güzel göstermediği için ham kağıt kullanılmaz.
Onun yerine bitkisel ve nebati boyalarla boyanmış kağıt kullanılır. Daha
sonrada üzeri aherlenir. Aher bir çeşit ciladır,kağıdı doyurmak için
yapılır. Sadece sanat eserlerinde aher kullanılır,çünkü yanlış yapıldığında
silinebüme özelliği yaratır.
2- MÜREKKEP:Lal
altın ve is mürekkebi çokça kuIlamlmıştir.Lal,koşnil böceğinin
kurutulmasıyla elde edilip Fatih devrinde halkarlarda çokça
kullanılmıştır.Altın ve is mürekkebi hem tezbih hemde hat sanatının temel
malzemesidir buyüzden her dönemde kullanılmıştır. 3-KALEM:Yazma
kaynaklarından anlaşıldığı üzere fırçanın eski ismi "kıl kalem"dir.
Müzehhipler fırçalarım çulluk kuşunun ense tüylerinden kendileri yaparlardı.
Gümüşi rente olan bu kıl kalemleri tahrir çekmek için kullanırlarmış.
B) AYET BERKENAR KURAN'I KERİM
Hattatın en çok zorlandığı eserdir. Çünkü her satır sonunda ayet bitmek
zorundadır. Her sayfanın sonuna gelen ayet mutlaka o sayfada bitiyor ve yeni
bir sayfa başka bir ayetle başlıyorsa buna ayet berkenar musaf denir.
Hattatlar yazma eserleri yazarken ortadan başlayarak yazarlar sonuna doğru
eli İyice işlek durumuna gelir ve böylece başa dönüp yazarlar hattatın
elinden çıkan varak halindeki eser nakışhaneye gelir. Eser için sipariş
veren kişiye muhreç sayfası gösterilerek sipariş alınır ve kollektif bir
çalışma ürününde İmza görülmez. Nadiren ser nakkaşın imzası görülebilir.
C) MUSHABIN KISIMLARI
1- SER LEVHA:Fatİha
ve bakara sureleri baş taraflarının olduğu karşılıklı gelen iki sayfadır,
metinin başladığına işarettir ve tezhipli sayfalardır. Tek sayfa tezhipli
ise 'unvan sayfası' adını alır. Her iki sayfada metin başlamıştır. Yazılı
metin cetvellerle ayrılır, nakışhanelerde cetvelkeş denilen vazifeleri
cetvel çekmek olan sanatkarlar vardır.
2- ZAHRİYE SAYFASI
Üç şekilde karşımıza çıkmaktadır.
a)Mekik zahriye
b)Madalyon zahriye
c)Dikdörtgen zahriye
Müzeyhib'in hür olduğu tek sayfadır. Arapça bir kelime olup zarh(sırt)
kelimesinden gelmektedir. Sırtlık demektir. İlk devirlerde madalyon
zahriyeler görünürken, II. Beyazıt devrinde mekik (beyzi), son devirlerde
dikdörtgen zahriyeler görülmektedir.
3- HATIME SAYFASI
son hitabe etme yani imza sayfasıdır. "Ketebe" sayfası da denir. Sayfa
düzeninde üçgenimsi bir görüntü olur ve boş kalan yerler tezbihlenir.
4- SUREBAŞI:Yatık
dikdörtgen şeklindedir. İç kısımda sure yazılır. Geri kalan yerler
tezhiplenir. Tezhip bittikten sonra hattat tarafından yazı yazılır. İlk
Kur'anı Kerimlerde sure başı ile birlikte sure başı gülü de yapılırdı.
Cetvelle yapışık olup yönü de sure başına bakacak şekildedir. Daha sonraki
devirlerde terk edilmiştir. |