|
Secde gülü
Hamse gülü
Aşeregülü
Cüz gülü ve
Hizip gülü
olmak üzere bölümlere ayrılır. Otuz adet cüz gülü, on ayette bir
aşere gülü, beş ayette bir hamse gülü vardır. Secde edilecek (14 yerde)
yerde de secde gülü bulunmaktadır.
Hizip gülü ise, beş sayfada bir konur.Büyük ve zengin bir tığla süslenmiş
aynı doğrultuda olan güldür.
Yazma eserlerindeki diğer süslemelerde duraklardır. Duraklar, ayet arlarında
yer alan yuvarlak formlardır. Mıstarlar dikkatle alınarak satırlara
yerleştirilir. Duraklar, okuyanın gözüne ferahlık vermeli, sayfayı
güzelleştirmeli, ayetin başlayıp bittiğini haber vermelidir. Helezon,
şeşhane ve mücevher duraklar en çok kullanılanlarıdır.
KİTAP KAPLARI
Eski bir kitap kabı dört bölümden meydana gelir:
a) Alt ve üst kapak
b) Dip ve sırt
c) Mıklep
d) Sertap
Dip ve sırt; kitabın arka kısmım örter. Türk cildinde düzdür.
Mıklep (cild kanadı); sol kapaktadır, ucu üçgen biçimindedir.
Sertab; Mıklebin kapağa bağlandığı kısımdır. Mıklebin hareketini sağlar,
kitapla aynı kalınlıktadır.
Desen çizilirken, mıklepte kullanılan motif, kitaptaki alt ve üst kapak
motifine uygunluk
sağlanmalıdır.
KAPAĞIN BÖLÜMLERİ
1- PERVAZ: Kapağın
dış tarafinı şemse ve köşebentleri
2- CETVEL: Pervaz
işlemediği zaman kullanılır. Çerçeve görevini görür.
3- KÖŞEBENT:
Kapağın dört köşesindeki iki yanı düz içe bakan tarafi dendanlı süslü üçgen
kısımlara denir. Olması şart değildir.
4- ŞEMSE: Kapağın
ortasındaki beyzi veya yuvarlak biçimli motiftir. Devirlere göre büyür veya
küçülür. Mutlaka vardır. Dendanlı geçmeli, mekik vb. şeklinde olur. Bazı
kapaklarda cetvel ve köşebent olmaz. Sadece şemse vardır. Türk kitap
kapaklarında genellikle köşebent ve şemse arasındaki olan boş bırakılır. Çok
seyrekte olsa lö.yy'da bu kısmın tamamen süslendiğini görüyoruz.
Şemse Arapça güneş anlamına gelen (şems) kelimesinden gelir. Şemse Türk
sanatında bir form olarak benimsendiğinden oymacılık, deri, maden gibi
yerlerde kullanılmıştır. Şemsenin alt ve üst tarafındaki küçük paftalara
salbek denir. Olması zorunlu değildir, bitişik veya ayrı olabilir. |